सुनित कुमार झा २०८२/०९/२८
निराशा, घृणा र प्रतिशोधको राजनीतिविरुद्ध देशव्यापी अभियान चलाउने तयारी
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले दोस्रो विशेष महाधिवेशन सम्पन्न भएसँगै देशव्यापी रूपमा ‘राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियान’ सञ्चालन गर्ने औपचारिक निर्णय गरेको छ। पार्टीको बन्दसत्रमा महामन्त्री गगनकुमार थापाले प्रस्तुत गरेको समसामयिक राजनीतिक प्रस्तावमार्फत अभियानको अवधारणा, उद्देश्य र दिशानिर्देश सार्वजनिक गरिएको हो।
पार्टी नेतृत्वका अनुसार पछिल्लो समय समाज र राजनीतिमा बढ्दै गएको निराशा, अविश्वास, विभाजन र प्रतिशोधको प्रवृत्तिलाई परास्त गर्दै राजनीतिलाई पुनः जनताको जीवनसँग जोड्ने उद्देश्यले यो अभियान अघि सारिएको हो। कांग्रेसले यस निर्णयलाई लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई पुनर्जीवित गर्ने दीर्घकालीन राजनीतिक यात्राको महत्वपूर्ण मोडका रूपमा व्याख्या गरेको छ।
निराशाको राजनीतिविरुद्ध आशाको सन्देश
महामन्त्री थापाले प्रतिवेदनमा उल्लेख गरेअनुसार राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियानको केन्द्रमा आशा, विश्वास र सुरक्षाको अनुभूति पुनः निर्माण गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। वर्तमान राजनीतिक परिवेशमा जनतामा बढ्दै गएको असन्तोष, राज्यप्रति कमजोर बन्दै गएको भरोसा र लोकतन्त्रप्रतिको वितृष्णालाई सम्बोधन नगरी समुन्नत राष्ट्र निर्माण सम्भव नहुने निष्कर्ष कांग्रेसले निकालेको छ।
प्रतिवेदनमा भनिएको छ, “यो अभियानले घृणा, द्वेष र प्रतिशोधको राजनीतिबाट समाजलाई माथि उठाउँदै राष्ट्रका साझा सरोकारका विषयमा साझा दृष्टिकोण निर्माण गर्ने वातावरण तयार गर्नेछ।”
राजनीतिलाई जनमुखी र समाजकेन्द्रित बनाउने प्रयास
कांग्रेसले राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियानलाई केवल संगठन विस्तार वा चुनावी रणनीतिमा सीमित नराखी राजनीतिक संस्कार परिवर्तनको अभियानका रूपमा अघि बढाउने जनाएको छ। यस अन्तर्गत जनताको दैनिक जीवन, समस्या र आकांक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिने नीति, व्यवहार र कार्यक्रमहरूमा जोड दिइनेछ।
महामन्त्री थापाका अनुसार अभियानले आम नागरिकमा कमजोर हुँदै गएको आत्मविश्वास र राष्ट्रिय स्वाभिमानलाई पुनः सुदृढ गर्ने काम गर्नेछ। संविधानको मूल मर्मलाई आत्मसात गर्दै स्वतन्त्रता, समानता, सामाजिक न्याय र समावेशी लोकतन्त्रलाई व्यवहारमा उतार्ने प्रयास गरिने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
गुटबन्दी अन्त्य र आन्तरिक एकताको सन्देश
कांग्रेस नेतृत्वले पार्टीभित्र देखिँदै आएको गुटगत राजनीति, व्यक्तिगत स्वार्थ र शक्ति केन्द्रित प्रवृत्तिलाई कमजोर पार्ने उद्देश्य पनि अभियानसँग जोडेको छ। प्रतिवेदनमा विभिन्न पुस्ता, क्षेत्र, वर्ग र समुदायबीच आपसी संवाद, सहकार्य र समझदारी बढाउने रणनीति अवलम्बन गरिने उल्लेख छ।
यसले पार्टीभित्र मात्र नभई समाजस्तरमै अन्तरपुस्ता सहकार्य, अन्तरसमुदाय सद्भाव र राष्ट्रिय एकता प्रवर्द्धन गर्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
गुटबन्दी अन्त्यको दाबीः व्यवहारको परीक्षा
राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियानको एक महत्वपूर्ण पक्ष पार्टीभित्रको व्यक्तिगत स्वार्थ र गुटगत राजनीतिलाई अन्त्य गर्ने दाबी हो। तर कांग्रेसको इतिहास हेर्दा आन्तरिक शक्ति संघर्ष र गुटबन्दी पार्टीको कमजोर पक्षका रूपमा रहेको देखिन्छ।
यसर्थ विश्लेषकहरूका अनुसार यो अभियानको विश्वसनीयता त्यसबेला मात्र स्थापित हुनेछ, जब नेतृत्वले आफ्नै दलभित्र लोकतान्त्रिक अभ्यास, पारदर्शिता र जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्छ।
चुनावी रणनीति कि दीर्घकालीन दृष्टि ?
आगामी चुनावी चक्रलाई ध्यानमा राखेर कांग्रेसले यो अभियान अघि सारेको आशंका पनि व्यक्त भइरहेको छ। तर प्रतिवेदनमा अभियानलाई दीर्घकालीन सामाजिक–राजनीतिक रूपान्तरणको प्रक्रिया भनेर उल्लेख गरिएको छ।
यदि अभियान केवल चुनाव केन्द्रित भयो भने यसको प्रभाव सीमित हुनेछ। तर नागरिक संवाद, नीति बहस र स्थानीय तहसम्म व्यवहारिक कार्यक्रमसहित अघि बढेमा कांग्रेसले राजनीतिक पुनर्जागरणको नेतृत्व लिने सम्भावना कायमै रहेको विश्लेषण गरिन्छ।
अवसर र चुनौतीको संगम
राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियान नेपाली कांग्रेसका लागि अवसर र जोखिम दुवै बोकेको राजनीतिक प्रयोग हो। यसले पार्टीलाई पुनः वैचारिक स्पष्टता र जनविश्वास दिलाउन सक्छ, तर असफल भएमा कांग्रेसप्रति जनआलोचना झनै तीव्र बन्ने खतरा पनि उत्तिकै छ।
अब प्रश्न अभियान घोषणा भयो कि भएन भन्ने होइन, यसले व्यवहारमा के परिवर्तन ल्याउँछ भन्ने हो। त्यसको उत्तर आगामी दिनमा कांग्रेसको क्रियाकलाप, नेतृत्वको आचरण र जनतासँगको प्रत्यक्ष सम्बन्धले दिनेछ।
नेता–कार्यकर्ताको बहुआयामिक परिचालन
राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियानमा पार्टीका केन्द्रीय, प्रदेश, जिल्ला तथा स्थानीय तहका सबै नेता, कार्यकर्ता र साधारण सदस्यहरूलाई राजनीतिकसँगै सामाजिक तथा सांस्कृतिक जिम्मेवारीका साथ परिचालन गरिने उल्लेख छ।
अभियान अन्तर्गत लोकतान्त्रिक चेतना अभिवृद्धि, सामाजिक सद्भाव कायम राख्ने गतिविधि, नागरिक संवाद, युवा र महिला केन्द्रित कार्यक्रम तथा स्थानीय समुदायसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क बढाउने कार्यहरू सञ्चालन गरिने अपेक्षा गरिएको छ।
संविधानको आधारमा समुन्नत राष्ट्र निर्माणको संकल्प
प्रतिवेदनमा संविधानलाई राष्ट्रिय सहमतिको दस्तावेजका रूपमा स्वीकार गर्दै त्यसकै आधारशीलामा समुन्नति, स्वतन्त्रता र समानताको प्रवर्द्धन गर्ने स्पष्ट मार्गचित्र प्रस्तुत गरिएको छ। कांग्रेसले राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियानमार्फत आम नागरिकको मनमा नयाँ जागरण, भरोसा र भविष्यप्रतिको विश्वास जगाउने लक्ष्य लिएको छ।
पार्टी नेतृत्वका अनुसार अभियान कुनै एक समयावधिमा सीमित नभई दीर्घकालीन राजनीतिक तथा सामाजिक रूपान्तरणको प्रक्रिया हुनेछ। विशेष महाधिवेशनपछि अभियानको विस्तृत कार्ययोजना, चरणगत कार्यान्वयन मोडालिटी र मूल्याङ्कन संयन्त्र सार्वजनिक गरिने बताइएको छ।
लोकतान्त्रिक पुनर्जागरणतर्फ कांग्रेसको दाबी
नेपाली कांग्रेसले राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियानलाई मुलुकमा लोकतान्त्रिक संस्कारलाई पुनः बलियो बनाउने, नागरिक–राजनीति सम्बन्ध सुदृढ गर्ने र राष्ट्रिय स्वाभिमानलाई उचाइमा पुर्याउने महत्वाकांक्षी पहलका रूपमा चित्रण गरेको छ।
अब यो अभियान कागजमा सीमित रहने कि व्यवहारमा प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुने भन्ने विषयले आगामी दिनमा नेपाली राजनीतिको दिशा निर्धारण गर्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
